Discussie VMBO-Ambitie: borging en duurzaamheid
Trots op techniek!
9/11. Een dag met een lading. Anno 2008 in het Utrechtse Houten wordt er niet stilgestaan bij terrorisme, maar bij techniek. Ruim twintig vmbo-directeuren buigen zich over het Ambitie Programma. Er is nog maar twee jaar te gaan. Hoe kunnen die zo succesvol mogelijk worden ingevuld? Met blijvend resultaat? Een discussie over borging en duurzaamheid.
De setting is een beetje gelijk aan het Lagerhuis: twee rijen stoelen tegenover elkaar. De schoolleiders kunnen elkaar zo goed in het gezicht kijken. Aan beide uiteinden zitten vertegenwoordigers van het Platform Bčta Techniek: Carel van den Heuvel (lid van de auditcommissie) en Martin van Os (projectmanager VMBO-Ambitie). Zo meteen treden de aanwezigen in twee groepen in twee verschillende zalen en op verschillende manieren met elkaar in discussie over het thema van vanmiddag. Maar eerst geeft Van Os een korte inleiding.
Terug- en vooruitkijkend verdeelt Van Os het Ambitie Programma in drie fasen: participatie, kennis, kunde en kwaliteit en borging en duurzaamheid. Er doen nu 105 scholen mee en er melden zich nog steeds nieuwe. ‘We hebben dus niets te klagen.’ Verder is hij zeer trots op de tweede fase: er zijn vele boekjes verschenen, audits gehouden en onderzoeken geweest. Ook waren er vele debatten, werkgroepen en masterclasses, waaruit onder meer TechNet is ontstaan. De resultaten over 2008 zijn positief: het totaal aantal vmbo-leerlingen daalt, maar in de techniek is sprake van een stijging, zowel relatief als absoluut.
Sluitsteen
Nu is de vraag: aan wie wordt het stokje doorgegeven? Hoe gaan we die resultaten uitbouwen, borgen en verduurzamen? Van Os gebruikt de metafoor van een Romeinse boog. Daarin zit bovenin een sluitsteen die de boel bij elkaar houdt. Wat is de sluitsteen binnen iedere vmbo-school afzonderlijk? Wat zijn successen, waar liggen kansen? Wat heeft het Ambitie Programma je gebracht en wat heb je nog nodig?
De opdracht is duidelijk: denk mee over de agenda van het Ambitie Programma tot 2010. De groep splitst zich. De ene helft blijft in de zaal en discussieert onder leiding van Carel van den Heuvel over borging. De andere helft verdwijnt in een naast gelegen ruimte voor een ‘interactieve’ discussie over duurzaamheid waarbij Martin van Os assisteert. Na een uur hard werken en een korte pauze wisselen de groepen van zaal en thema.
Spirit
Van den Heuvel trapt meteen af met de eerste vraag: hoe houd je over vijf jaar dezelfde spirit en dezelfde resultaten. Een antwoord als ‘Wij richten ons op docenten. Zij moeten het uitdragen’ komt in vele varianten terug. Een ander pleit voor ‘Een blijvend programma waarin onze visie op het vmbo en techniek tot uiting komt’. Een fraaie mening die door de meesten gedeeld wordt: ‘Borging is een statisch woord: we hebben iets gedaan en nu blijft het zo. Dit kun je voorkomen door je ambitie niet te lullig te stellen. Een hoge ambitie, over een lange periode houdt de mensen scherp. Het gaat dus niet om de inhoud, maar om een bepaalde cultuur, die moet je borgen.’
Samenwerking
Na een opmerking over onderling kannibalisme stuurt Van den Heuvel de discussie in een andere richting: Je kunt zelf wel succesvol zijn en meer leerlingen willen trekken, maar hoe zit het met de concurrentie van andere scholen? ‘Bij ons vormen de docenten techniek van verschillende scholen een team. Zo laat je ze meedenken over het programma en is het echt iets van henzelf’, klinkt er. Een ander beaamt: ‘Borging ligt inderdaad in samenwerking. Maar niet alleen van scholen. Ook van schooltypes en bedrijven. Het gaat om vraag en aanbod in een regionale context.’ En nog een stapje verder: ‘Scholen hebben een doel: mensen kwalificeren voor de arbeidsmarkt. Bedrijven mogen dus best een dominantere positie hebben: meer invloed op het curriculum, mee-examineren.’
De discussie die dan ontstaat kent geen winnaars of verliezers en Van den Heuvel stuurt het gesprek wederom vakkundig een andere kant op. Hoe zit het met de visie op techniek, de ambitie om meer instroom te creëren?’ Hier zijn de meningen eensgezind:
‘Er is behoefte aan een sterk logo’, ‘Techniek is de moeite waard, maar de identiteit kan versterkt worden. Denk aan het Universumlogo. Ambitie is nog niet aansprekend genoeg’, ‘We worstelen nog te veel met het oude beeld: grote klassen, vieze machines, oude docenten. Dat moeten we anders neerzetten’, ‘Borging is variëteit. We moeten uitdragen dat je meer kunt met techniek. Het is spannend, meer dan alleen achter de draaibank’ en ‘Je moet goed kijken wat er past bij de leerlingen, wat spreekt hen aan?’
Moet Ambitie daarmee een kwaliteitslabel worden? Volgens de aanwezigen werkt dat naar buiten en naar binnen. Je moet hard werken om zo’n stempel te verdienen, dat houdt je scherp. Bovendien ben je herkenbaar als technologisch instituut en dat kan leerlingen en hun ouders aantrekken.
Op eigen benen
Uiteindelijk komt het gesprek weer terug op het einde van het Platform Bčta Techniek in 2010. Kunnen de scholen dan zelfstandig door? Een van de aanwezigen is stellig positief: ‘Als we geen subsidie meer krijgen, stopt de ontwikkeling niet. Subsidie maakt het wel makkelijker; je kunt er extra dingen mee doen, zoals mensen, materiaal en uren vrijmaken. We moeten andere keuzes maken, maar gaan gewoon door.’
De audit wordt ook als positief gezien: het is niet alleen een evaluatie voor jezelf, maar een horizontale verantwoording naar collega-vmbo’s. ‘De audit helpt bij de borging’, is een antwoord dat meerdere keren klinkt.
Hippe brainstorm
In de pauze vangt groep 1 positieve geluiden op over wat zich in de andere zaal heeft afgespeeld. De schoolleiders worden merkbaar nieuwsgierig. Die nieuwsgierigheid wordt snel beloond: de discussie over verduurzaming wordt gevoerd via een hippe brainstormsessie op een aantal laptops. Per stelling kan iedereen reageren door alles wat in hem opkomt in te tikken. Ook kan op elkaar gereageerd worden, een mogelijkheid die echter niet veel gebruikt wordt.
Omdat er ook niet veel met elkaar gesproken kan worden, lijkt de discussie een beetje statisch. Dat wordt goed gemaakt aan het einde van iedere stelling. Dan belanden de verschillende reacties, geclusterd, op een projectiescherm, zodat duidelijk blijkt welke mening prevaleert. De drie vragen die de groep in deze sessie van antwoord voorziet zijn: 1) wat heeft het Ambitie Programma u gebracht, 2) hoe kunnen we de ambities in het vmbo duurzaam maken en 3) welke producten en diensten zijn er nodig om die ambities waar te maken? Ten slotte mogen de aanwezigen prioriteit toekennen aan een aantal stellingen.
Duurzaam resultaat
Hoewel velen slechts met twee vingers typen en er overal leesbrilletjes tevoorschijn worden gehaald, vliegen de antwoorden al snel over het scherm. Het rapport waarin de resultaten van beide groepen verwerkt is, laat zien dat bij de eerste vraag vooral de clusters strategie, docenten en profiel van de school goed gevuld zijn. Vertaald naar concrete antwoorden heeft het Ambitie Programma de vmbo’s met name samenwerkingsmogelijkheden, gemotiveerde docenten en nieuwe initiatieven in de bčtavakken gebracht.
Bij de antwoorden op de tweede vraag (duurzaam maken van ambitie) zijn er twee duidelijke winnaars: landelijke belangenbehartiging en regionale coördinatie. De antwoorden op vraag drie zijn keurig verdeeld over de clusters. Toch is er een overlap met de andere vragen: ontmoetingen, samenwerking met ketenpartners, bedrijfsbezoek en de ontwikkeling van nieuwe onderwijsprogramma’s moeten de docenten weerbaar maken om techniek met een warm hart en blijvend te kunnen uitdragen. De prioriteitenstelling van de opgegeven stellingen laat een soortgelijk beeld zien, hoewel de antwoorden bij beide groepen verschillen. Samenwerking staat redelijk hoog bovenaan, evenals de wens dat het Platform Bčta Techniek vooral docenten moet ondersteunen. Een door groep 1 zelf aangedragen stelling prijkt echter bovenaan: het Platform Bčta Techniek moet vooral stevig lobbyen in de politiek voor de belangen van techniek in het onderwijs.
Agenda
Deze laatste stelling is een duidelijke opdracht aan het Platform Bčta Techniek in de komende jaren. Carel van den Heuvel en Martin van Os nemen dit dan ook nadrukkelijk mee in de plenaire afsluiting van de middag. Het viel de beide heren op dat veel scholen pas bij de start van het Ambitie Programma echt zijn gaan nadenken over een eigen visie en strategie. Iemand merkte zelfs op dat hij sinds de audits eindelijk weet wat er speelt in zijn eigen school. Dit lijkt vooral te komen door de ontmoetingen binnen het Ambitie Programma. Scholen hebben daar inspiratie opgedaan, zijn opnieuw gaan nadenken en hebben andere keuzes gemaakt.
Het organiseren van ontmoetingen tussen scholen en met andere partijen moet volgens de deelnemers aan de discussie dan ook een prioriteit van het Platform Bčta Techniek zijn. Een sterke lobby die techniek landelijk promoot staat eveneens hoog op het verlanglijstje. Ook Ambitie als een sterk merk en een kwaliteitslabel worden neergezet. Dat laatste hangt nauw samen met het imago van de technieksector. Van Os vindt dat de vmbo’s wel wat trotser mogen zijn op de eigen prestaties! De heren beloven dat het Platform Bčta Techniek met alle ingebrachte opmerkingen aan de slag gaat. Op de Summit van 11 november 2008 volgen de resultaten.
Highlights
Ambitie VOoruit - VMBO techniek Agenda 2010-201
Lees verder »
Nieuw initiatief voor het vmbo: PAL
Lees verder »
Agenda
Nieuws
