Verbreding van de doelgroep binnen technische MBO opleidingen: aandacht vragen voor meisjes
In de technische MBO-opleidingen wordt de potentiële doelgroep meisjes nog maar weinig benut. In het schooljaar van 2006/2007 volgden slechts 8,5% van de MBO meisjes een technische MBO-opleiding en binnen de sector techniek was maar 13,7% vrouw (zie http://www.vhto.nl/cijfers-trends/mbo/ingeschrevenen.html).
Redenen waarom meisjes minder voor bèta/technische opleidingen kiezen is ten eerste omdat ze vaak onzeker zijn over hun kwaliteiten op het gebied van techniek, terwijl ze op school vaak niet slechter presteren in bètavakken dan jongens. Vaak weten meisjes ook niet veel van de sector techniek af en wat je er allemaal mee kan doen. Meisjes vinden het van belang dat een opleiding/beroep maatschappelijk nut heeft. Tot slot beschikken meisjes vaak niet over vrouwelijke rolmodellen in hun naaste omgeving. Onderzoek geeft aan dat het aantrekkelijker maken van opleidingen voor meisjes ook een vergrote instroom van andere doelgroepen tot gevolg kan hebben. Bijvoorbeeld allochtonen of jongens die niet vanzelfsprekend geïnteresseerd zijn in techniek.
In het kader van het project: ‘Focus op talentvolle meisjes in MBO-techniek’ biedt VHTO een traject aan, aan de ROC’s. Dit traject bestaat uit een genderscan, een advies met de Meisjeswijzer MBO, een plan van aanpak en tot slot mogen ROC’s gebruik maken van de expertise van VHTO bij de uitvoering. Meer informatie is te vinden op de VHTO website (http://www.vhto.nl/cijfers-trends/mbo/ingeschrevenen.html).
Tijdens dit traject wordt aan de hand van de door VHTO ontwikkelde Meisjeswijzer MBO een analyse gemaakt van het huidige beleid en activiteiten van de instelling op het thema Meisjes en Techniek (de Genderscan). In deze meisjeswijzer en genderscan staan de volgende aandachtsgebieden centraal:
- organisatie en beleid
- onderwijsvernieuwing en didactiek
- keuzebegeleiding
- praktijk- en beroepsoriëntatie
- samenwerking in de regio
Bij organisatie en beleid wordt ingegaan op het belang van het thema meisjes binnen elke stap van de beleidscyclus van een onderwijsinstelling. In zowel de (streef)cijfers, de doelstellingen, het plan van aanpak als specifieke activiteiten dient het thema meisjes terug te komen. VHTO wijst ook op het belang van een goede keuzebegeleiding gericht op meisjes en genderinclusieve communicatie ter bevordering van de instroom van meisjes in technische MBO-opleidingen. Verder dient er in de didactiek en onderwijs aandacht te worden besteed aan snijvlakopleidingen, waar technologie gekoppeld wordt aan maatschappelijk nut en interessante contexten voor meisjes.
Om meisjes een duidelijk beeld te geven van de beroepspraktijk is samenwerking met bedrijfsleven van groot belang. Door het inzetten van vrouwelijke rolmodellen door middel van speeddates en workshadowing, krijgen meisjes een duidelijker beeld van de verschillende technische beroepen. Naast de samenwerking met het bedrijfsleven wijst VHTO ook op het belang van de samenwerking met andere onderwijsinstellingen, technocentra en intermediaire organisaties. Deze ketenbenadering is effectief om het thema meisjes breed en effectief aan te pakken.
Aan de hand van de genderscan wordt een advies op maat geschreven voor het ROC dat zij vervolgens, eventueel met ondersteuning van de VHTO, kunnen implementeren.
In het kader van de samenwerking met andere instellingen biedt VHTO de VMBO-MBO brug voor VMBO-meisjes aan (http://www.vhto.nl/cijfers-trends/mbo/ingeschrevenen.html en www.komopdebrug.nl). Doel van deze brug is dat VMBO meisjes zich kunnen oriënteren op verschillende opleidingen en beroepsbeelden.
Wat kan VHTO betekenen voor de Ambitie innovatieprogramma's?
VHTO heeft op verschillende onderdelen van de keten van het onderwijs expertise en ervaring opgebouwd. Met onderzoek, trainingen, adviestrajecten, speeddatesessies, etc heeft VHTO de laatste jaren een belangrijke bijdrage geleverd aan de verhoogde instroom en doorstroom van meisjes in technische opleiding/natuurprofielen/etc.
Juist bij het MBO is de relatie met het werkveld, met de bedrijven, het meest direct en het meest noodzakelijk. De wijze waarop de innovatieprogramma’s een bijdrage leveren aan de verhoging van instroom en behoud van bètatechnici biedt interessante aanknopingspunten.
De sleutelgebieden bieden goed perspectief voor ontwikkeling en herontwerp van MBO-opleidingen, en in het kader van het thema meisjes vooral voor snijvlakopleidingen. Door meisjes zicht te geven op het maatschappelijk nut van een opleiding, of door hen contextrijke opdrachten te bieden kan hun interesse gewekt en vastgehouden worden. Een nauwe samenwerking met het bedrijfsleven is daarbij onontbeerlijk.
VHTO kan bij ontwikkeling in de innovatieprogramma’s op dit punt meedenken en expertise en netwerk bieden. De innovatieprogramma’s beogen tevens te investeren op professionalisering van docenten. Hierbij is vaak aandacht voor het inhoudelijke aspect, en soms ook het pedagogisch-didactisch aspect. Voor het MBO is het extra belangrijk dat hierbij ook focus is op de bewustwording en ontwikkeling van kennis en vaardigheden op het thema meisjes in technisch opleidingen. VHTO kan hiertoe een bijdrage leveren gebaseerd op de ervaringen die in de bovenbeschreven trajecten zijn opgedaan.
VHTO kan op haar beurt in de lopende trajecten en activiteiten aandacht besteden aan de innovatieprogramma’s waar nuttig en nodig.
De doelstellingen en expertise van VHTO en de doelstellingen en ontwikkelingen van de innovatieprogramma’s kunnen elkaar zodoende versterken en het benutten van de volledige breedte van doelgroepen voor MBO-techniek bevorderen.
Vanuit het perspectief van het innovatieprogramma kan VHTO op verschillende vlakken haar bijdrage leveren. Zo benadrukt VHTO het belang van snijvlakopleidingen, naast de al bestaande opleidingen, binnen de technische opleidingen. Juist de combinatie van verschillende disciplines, waarbij technologie gecombineerd wordt met bijvoorbeeld zorg, logistiek, creativiteit, en de nadrukkelijke plaatsing van techniek in herkenbare beroepssettings zoals de gezondheidszorg, maakt technische opleidingen voor een grotere groep meisjes èn jongens aantrekkelijker. Daarnaast kunnen voor opdrachten en stages interessante contexten worden bedacht die interessant zijn voor meisjes. Hierbij kan gebruik worden gemaakt van de expertise van VHTO.
Docenten hebben veel kennis over de inhoud van hun vak maar denken vaak niet na over het verschil in de omgang met jongens en meisjes en verschillen in leerstijlen. Met het oog op de professionalisering van docenten biedt VHTO workshops aan waar wordt ingegaan op deze bewustwording.
Om meer inzicht te krijgen op de arbeidsmarkt en de vraag van het bedrijfsleven kan de onderwijsinstelling gebruik maken van de VMBO-MBO-brug van VHTO.
LET OP: Het thema "meisjes en techniek" is géén sleutelgebied. Het is wenselijk dat er aandacht aan besteed wordt in de in te dienen voorstellen, maar er kan dus geen apart voorstel voor worden ingediend.